پوریا ناظمی
نگاهی به رویدادهای آسمان در هفته پیشِ رو
یکشنبه ۱۹ مرداد ۱۴۰۴
در این روزهای میانی تابستان، «هفتبرادران» یا «ملاقهی بزرگ»(بخش شاخص صورتفلکی خرس بزرگ Ursa Major) در شمالغربی آسمانِ شب رو به پایین خم میشود؛ گویی میخواهد آبی را که در شامگاههای بهار آینده از بالای سر میریزد، اکنون در ظرفی جمع کند.
آیا تاکنون شهابباران مشهور «برساوشی» (Perseids) را دیدهاید؟ حتی با وجود نور ماه؟ این بارش، از چند شب پیش و پس از شب اوج (که امسال برابر با ۲۱ و ۲۲ مرداد است) همچنان فعال است و میتواند آسمان را با رگههایی از نور بیاراید. اگرچه وجود ماه تقریبا کامل و آسمان مهتابی احتمال دیدار شهابها را نسبت به سالهای قبل کاهش داده است.
دوشنبه ۲۰ مرداد ۱۴۰۴
سپیدهدم فردا صبح، فرصتی نادر برای تماشای دیداری نزدیک میان «ناهید» (Venus) و «مشتری» (Jupiter) پیش میآید. این دو سیارهی درخشان در شرق، کمتر از یک درجه از یکدیگر فاصله خواهند داشت. اگر افق باز و همواری در سمت شرق-شمالشرقی دارید، میتوانید حدود یک ساعت پیش از سر زدن خورشید، این همپیوندی خیرهکننده را ببینید؛ دو چراغ فروزان آسمان که چون چشمان نابرابر گربهای در تاریکی میدرخشند. این صحنه، سوژهای عالی برای عکاسی است—با کمی خلاقیت میتوانید پیشزمینهای زیبا برای قاب گرفتن این دو سیاره پیدا کنید.
سهشنبه ۲۱ مرداد ۱۴۰۴
امشب شب اوج بارش شهابی برساوشی است. اما ماه تقریباً کامل با نور خود بسیاری از شهابها را پنهان میکند. با این حال، همواره چند شهابِ پرنور هستند که از این پردهی نور عبور کنند. اگر خوششانس باشید، سهمتان را خواهید دید.
چهارشنبه ۲۲ مرداد ۱۴۰۴
شکل Wمانند صورتفلکی «ذاتالکرسی» (Cassiopeia) در شمالشرق و بالای «برساوش» بهآسانی پیدا میشود. قسمت راست و بالای W روشنتر است. با گذشت ساعتها و ماهها، این W بالاتر میآید و به حالت افقیتری قرار میگیرد.
پنجشنبه ۲۳ مرداد ۱۴۰۴
امشب، ستارهی آبیسفید «ویگا» (Vega) از صورتفلکی «چنگ» یا شلیاق (Lyra) حوالی ساعت ۱۰ شب درست از بالای سرتان (بسته به موقعیتتان در منطقه زمانی) میگذرد. دو ساعت بعد، نوبت به «دِنب» (Deneb)، دُم قو در صورتفلکی «ماکیان» (Cygnus) است که از نصفالنهار میگذرد.
جمعه ۲۴ مرداد ۱۴۰۴
ماه حوالی ساعت ۱:۱۲ بامداد شنبه به «آخرین تربیع» میرسد. اندکی پس از طلوع ماه، خوشهی ستارهای «پروین» (Pleiades) نیز سر برمیآورد. در آغاز سپیدهدم، این دو در آسمان جنوبشرقی تنها ۳ تا ۴ درجه از هم فاصله خواهند داشت.
شنبه ۲۵ مرداد ۱۴۰۴
دیدن رنگ واقعی ستارهها بستگی به شرایط آسمان و تیزبینی چشم دارد. رنگها در آسمان آبیِ پس از غروب گاهی بهتر دیده میشوند. «ویگا» سفید با اندکی آبی است؛ «سماک رامح» (Arcturus) در غرب، زرد-نارنجی؛ و «قلبالعقرب» (Antares) در جنوب-جنوبغرب، نارنجی مایل به سرخ. این تفاوتها گاه به دلیل کنتراست رنگی میان ستاره و پسزمینه آسمان است.
یکشنبه ۲۶ مرداد ۱۴۰۴
وقتی «وگا» در نزدیکترین نقطه به نصفالنهار قرار گیرد، «قوری قوس» (بخش شاخص صورتفلکی «کماندار» Sagittarius) در بالاترین جای خود در جنوب است. دو ساعت بعد، با گذر «دِنب» از نصفالنهار، «دلفین» (Delphinus) و صورتفلکی «جدی» (Capricornus) نیز در ارتفاعی مناسب برای رصد خواهند بود.
وضعیت سیارهها در این هفته
عطارد (Mercury): هنوز بسیار پایین و نزدیک افق شرقی در سپیدهدم؛ دیدنش دشوار است.
ناهید و برجیس: دو ستارهمانندِ درخشانِ سپیدهدم، با قدرهای –۴.۰ و –۱.۹، صبح سهشنبه به همپیوندی با فاصله ۰.۹ درجه میرسند.
مریخ (Mars): با قدر ۱.۶ در صورتفلکی «سنبله» (Virgo)، کمنور و پایین در افق غربی پس از غروب.
زحل (Saturn): با قدر ۰.۸ در صورتفلکی «دوماهی» (Pisces)، بهترین زمان رصدش بامداد است که در جنوب بالاست؛ حلقههایش امسال از لبه دیده میشوند.
اورانوس (Uranus): با قدر ۵.۷ در صورتفلکی «ثور» (Taurus)، نزدیک «پروین»؛ حدود نیمهشب طلوع میکند.
نپتون (Neptune): با قدر ۷.۸، کمتر از یک درجه از زحل فاصله دارد و تنها در تلسکوپ نقطهای آبی-خاکستری کوچک دیده میشود.
خبرهای صبحگاهی
تحریریهی «مداد»
